Meerderheid Nederlandse webshops niet toegankelijk: wat is er aan de hand?

De ACM testte de digitale toegankelijkheid van ongeveer honderd grote Nederlandse webshops. Bij de meerderheid kan een klant met een screenreader of ander hulpmiddel geen bestelling afronden, en daarmee voldoen die winkels niet aan de European Accessibility Act (EAA). Hoe kan dat bij zulke grote namen, en wat doe je eraan als je zelf een webshop hebt?

Wat kwam er uit het onderzoek?

Sinds 28 juni 2025 geldt de European Accessibility Act, en in Nederland houdt de ACM toezicht op de naleving. In maart 2026 publiceerde de toezichthouder de resultaten van een onderzoek naar de toegankelijkheid van de grootste Nederlandse webshops.

Een webbureau komt tot hetzelfde beeld. Level Level volgt al een paar jaar de Twinkle Top 100 en Top 300 webshops. In hun onderzoek van 2025 kon je bij 6 van de 15 grootste webshops geen bestelling plaatsen zonder muis, en de top 300 was volgens hun conclusie nog niet klaar voor de EAA.

Het gaat om fouten als bestelknoppen die je met Tab niet bereikt, productafbeeldingen zonder alt-attribuut (een screenreader leest dan de bestandsnaam voor, of niets), kleurcontrast onder de vereiste verhouding van 4,5:1 en formulieren zonder gekoppelde <label>-elementen. Dat laatste betekent dat een screenreader bij een invulveld niet kan vertellen wat je moet invullen.

Hoe kan het dat zo veel webshops niet voldoen?

Zelden is dat een bewuste keuze van de webshop. Meestal spelen er drie oorzaken, vaak tegelijk.

1. Platforms en themes lopen achter

Veel Nederlandse webshops draaien op Shopify, WooCommerce of Magento, en die platforms zijn beter geworden in toegankelijkheid. Shopify heeft met het Dawn-theme bewust ingezet op WCAG, en dat zie je terug: correcte <button>-elementen, ARIA-labels op de winkelwagen en toetsenbordnavigatie door de hele checkout. Alleen draaien veel webshops nog op oudere themes, of op themes van derden die nooit op toegankelijkheid zijn getest.

Een theme dat er gelikt uitziet, kan onder de motorkap vol problemen zitten. Denk aan een bestelknop die technisch een <div> is in plaats van een <button>, of een productcarrousel die je met de muis kunt swipen maar die geen toetsenbordbesturing of aria-roledescription heeft. Mist de zoekbalk een <label>-element, dan weet een screenreader niet eens dat het een zoekveld is. Met een muis merk je daar niets van, maar met een screenreader loop je er meteen op vast.

Bij WooCommerce speelt daarnaast het probleem van pagebuilders. Elementor en Divi genereren diep geneste <div>-structuren waar een screenreader geen wijs uit kan worden. Een H2 die in de visuele editor duidelijk een kop is, blijkt in de gegenereerde HTML soms een <div> met een groot lettertype. ARIA-labels ontbreken regelmatig en de focusvolgorde kan verspringen door absolute positionering. De winkelier heeft dat vaak niet eens door, en toch werkt de checkout voor een deel van de klanten niet.

2. Kennis over toegankelijkheid ontbreekt

Veel Nederlandse webshops worden gebouwd door kleine webbureaus of freelancers, en voor lang niet al die bouwers is toegankelijkheid een vast onderdeel van het vak. Zo gaan er sites live die er strak uitzien, terwijl de HTML eronder niet klopt. Een formulier mist zijn <label>-elementen (WCAG 1.3.1), een foutmelding kleurt alleen rood zonder uit te leggen wat er mis is (WCAG 1.4.1), of de focus-indicator is met CSS weggehaald omdat hij "lelijk" was (WCAG 2.4.7).

Zulke fouten kom je bij heel veel webshops tegen. Ze blijven zitten omdat niemand ze ziet: wie de site met een muis bekijkt, vindt dat alles prima werkt.

3. Er was geen verplichting

Tot 28 juni 2025 was digitale toegankelijkheid voor bedrijven geen wettelijke plicht. Overheidswebsites moesten al langer voldoen, voor webshops was het vrijblijvend. Belangrijk was het wel, maar zonder verplichting kwam het zelden bovenaan de lijst.

De opdrachtgever vroeg er dus niet om, en het bureau bood het niet uit zichzelf aan. Met de EAA is dat veranderd: nu moet het.

Waarom een accessibility overlay niet genoeg is

Nu de wet er is, zoeken bedrijven een snelle oplossing, en vaak wordt dat een "accessibility overlay". Dat is een widget waarmee bezoekers zelf de lettergrootte of het contrast aanpassen.

Voor sommige bezoekers helpt dat echt, want grotere tekst en meer contrast lezen makkelijker. Aan de code eronder verandert een overlay alleen niets. Een <div> die als knop dient, krijgt er geen role="button" van, en een afbeelding zonder alt-tekst blijft voor een screenreader onzichtbaar. Ook een checkout met een rommelige focusvolgorde blijft precies zo rommelig.

Overlays leunen op geautomatiseerde tools, en die kunnen alleen de WCAG-criteria testen die een machine kan meten, zoals contrastwaarden, ontbrekende alt-attributen en missende formulierlabels. Of de focusvolgorde logisch is (2.4.3) en een foutmelding begrijpelijk (3.3.3), moet een mens beoordelen. Een overlay vervangt daarom nooit goed gebouwde HTML. De Amerikaanse toezichthouder FTC gaf overlay-aanbieder accessiBe zelfs een boete van $1 miljoen, omdat het bedrijf ten onrechte beloofde dat zijn product websites WCAG-compliant maakt.

Wie valt er onder de wet?

De EAA geldt voor bedrijven die digitale diensten aanbieden aan consumenten. Denk aan:

• Webshops en e-commerce platforms
• Banken en verzekeraars (online diensten)
• Telecomaanbieders
• E-learning platforms
• Websites die producten of diensten online aan consumenten verkopen

Micro-ondernemingen zijn vrijgesteld: bedrijven met minder dan 10 medewerkers én niet meer dan €2 miljoen jaaromzet. Beide voorwaarden moeten kloppen, dus een webshop met 5 medewerkers en €3 miljoen omzet valt er wel onder. Daarnaast bestaat er een uitzondering voor "onevenredige last", maar dan moet je kunnen aantonen dat volledig voldoen je onredelijk zwaar belast.

Wat zijn de consequenties?

De ACM kan als toezichthouder boetes opleggen. Meestal begint de handhaving met informeren en waarschuwen, zodat een bedrijf de kans krijgt om te verbeteren. Blijft die verbetering uit, dan kan de ACM sancties opleggen.

Los van een boete kost een ontoegankelijke webshop je klanten: wie niet kan bestellen, koopt ergens anders. Volgens Digitoegankelijk.nl hebben ongeveer 4,5 miljoen Nederlanders een beperking of chronische ziekte. Lang niet al die mensen lopen online vast, maar het laat zien hoe groot de groep is die je bereikt als je webshop voor iedereen werkt.

Wat kun je nu doen?

De meeste fouten uit deze onderzoeken zijn technisch eenvoudig op te lossen. Met de vier stappen hieronder vind je ze het snelst.

1. Test je website met je toetsenbord

Druk op Tab en loop zo je hele site door. Let daarbij op drie dingen: kun je elk interactief element bereiken (knoppen, links, formuliervelden), zie je steeds waar de focus zit (een zichtbare outline of markering), en kun je het hele bestelproces afronden zonder je muis aan te raken? Is het antwoord ergens "nee", dan heb je een probleem met WCAG 2.1.1 of 2.4.7. Zo vind je het snelst de fouten die de meeste bezoekers raken.

2. Doe een automatische scan

Tools als axe DevTools of Lighthouse controleren je pagina op veelvoorkomende fouten: ontbrekende alt-teksten, contrastproblemen, koppen die een niveau overslaan en formuliervelden zonder gekoppeld label. Ik heb ook een gratis WCAG checker gebouwd die je pagina op dit soort fouten controleert.

3. Check je platform en theme

Op Shopify: controleer of je theme gebaseerd is op Dawn of op een recent bijgewerkte variant. Oudere themes als Debut hebben bekende toegankelijkheidsproblemen. Op WooCommerce: gebruik je Elementor of Divi? Test dan extra kritisch of de gegenereerde HTML semantisch klopt. Haal je pagina door de W3C-validator en kijk of headings, landmarks en formulierlabels in orde zijn.

4. Test zelf met een screenreader

Een scan vindt alleen wat een machine kan meten. Of je content begrijpelijk is, de navigatie voorspelbaar en de foutafhandeling duidelijk, test je zelf. Installeer NVDA, een gratis screenreader voor Windows, en probeer daarmee een bestelling te plaatsen. Na een paar minuten weet je hoe je checkout werkt voor iemand die op een screenreader vertrouwt. Wat WCAG verder van je site vraagt, lees je in mijn uitgebreide WCAG-gids.

Hoe pak je het structureel aan?

Het ACM-onderzoek laat zien dat veel webshops toegankelijkheid lang hebben uitgesteld, en nu de wet geldt moeten ze dat inhalen. Dat is goed te doen, want de richtlijnen liggen vast (WCAG 2.1 AA, inmiddels 2.2) en de testtools en platforms die je nodig hebt, zijn er al.

Bij de websites die ik bouw is WCAG 2.2 AA de standaard. Dat betekent semantische HTML (een knop is een <button>, een navigatie zit in een <nav>), toetsenbordnavigatie door het hele bestelproces, een logische opbouw van koppen, contrast van minimaal 4,5:1 en een alt-tekst op elke afbeelding. Dat bouw ik er vanaf de eerste regel code in, zodat er achteraf niets gerepareerd hoeft te worden.