Meerderheid Nederlandse webshops niet toegankelijk: wat is er aan de hand?

De ACM heeft onderzoek gedaan naar de digitale toegankelijkheid van grote Nederlandse webshops. De uitkomst: een meerderheid voldoet niet aan de eisen uit de Europese Toegankelijkheidsrichtlijn (EAA). Bij een deel zijn er serieuze problemen in het bestelproces. Dat roept de vraag op: hoe kan dat, en wat kun je er als ondernemer aan doen?

Wat kwam er uit het onderzoek?

Sinds 28 juni 2025 is de European Accessibility Act (EAA) van kracht. De ACM houdt toezicht op de naleving hiervan in Nederland. Begin 2026 publiceerde de ACM de resultaten van een onderzoek naar de toegankelijkheid van de grootste Nederlandse webshops.

Dit beeld wordt bevestigd door onafhankelijk onderzoek. Digital agency Level Level onderzocht de afgelopen jaren herhaaldelijk de Twinkle Top 100 en Top 300 webshops. Hun conclusies zijn vergelijkbaar: geen van de 300 grootste webwinkels voldoet volledig, en bij een aanzienlijk deel is het bestelproces niet bruikbaar zonder muis.

Concrete voorbeelden uit beide onderzoeken: bestelknoppen die niet bereikbaar zijn via Tab, productafbeeldingen zonder alt-attribuut (een screenreader leest dan de bestandsnaam voor, of niets), kleurcontrast onder de vereiste 4.5:1 ratio en formulieren zonder gekoppelde <label>-elementen. Dat laatste betekent dat een screenreader bij een invulveld niet kan vertellen wat je moet invullen.

Hoe kan het dat zo veel webshops niet voldoen?

Dit is geen kwestie van onwil. Er zijn drie structurele oorzaken die samen het grootste deel van het probleem verklaren.

1. Platforms en themes lopen achter

Het overgrote deel van de Nederlandse webshops draait op Shopify, WooCommerce of Magento. Deze platforms hebben stappen gezet richting betere toegankelijkheid. Shopify heeft met hun Dawn-theme bewust ingezet op WCAG-compliance, en dat merk je: correcte <button>-elementen, ARIA-labels op de winkelwagen, toetsenbordnavigatie door het hele checkout-proces. Maar de realiteit is dat veel webshops nog op oudere themes draaien, of themes van derden gebruiken die nooit op toegankelijkheid zijn getest.

Een theme dat er visueel gelikt uitziet kan onder de motorkap vol problemen zitten. Een bestelknop die technisch een <div> is in plaats van een <button>. Een productcarrousel die je met de muis kunt swipen, maar die geen aria-roledescription of toetsenbordbesturing heeft. Een zoekbalk zonder <label>-element, waardoor een screenreader niet weet dat het een zoekveld is. Visueel geen verschil. Functioneel een wereld van verschil.

Bij WooCommerce speelt daarnaast het probleem van pagebuilders. Elementor en Divi genereren diep geneste <div>-structuren waar een screenreader geen wijs uit kan worden. Een H2 die in de visuele editor duidelijk een kop is, blijkt in de gegenereerde HTML soms een <div> met een groot lettertype. ARIA-labels ontbreken regelmatig en de focusvolgorde kan verspringen door absolute positionering. Dat is niet per se de schuld van de winkelier, maar het resultaat is hetzelfde: een checkout die voor een deel van je klanten niet werkt.

2. Kennis over toegankelijkheid ontbreekt

Een groot deel van de Nederlandse webshops wordt gebouwd door kleine webbureaus of freelancers. WCAG staat niet in de meeste webdesign-opleidingen. Het gevolg: er worden websites opgeleverd waar de visuele hiërarchie er perfect uitziet, maar waar de HTML-structuur niet klopt. Een formulier zonder <label>-elementen (WCAG 1.3.1). Een foutmelding die alleen rood kleurt maar geen tekst toont (WCAG 1.4.1). Focus-indicators die via CSS zijn verwijderd omdat ze "lelijk" zijn (WCAG 2.4.7).

Dit zijn geen edge cases. Dit is wat je tegenkomt bij de meerderheid van de webshops die je test. En het is niet uit onwil. De bouwer heeft het nooit geleerd, de opdrachtgever vraagt er niet naar, en het eindresultaat ziet er voor gebruikers met een muis prima uit.

3. Er was geen verplichting

Tot 28 juni 2025 gold er voor de private sector geen wettelijke verplichting rond digitale toegankelijkheid. Overheidswebsites moesten al langer voldoen, maar voor webshops was het vrijblijvend. Dat betekent niet dat het niet belangrijk was, maar het stond begrijpelijkerwijs niet bovenaan de prioriteitenlijst.

De opdrachtgever vroeg er niet om, het bureau bood het niet standaard aan en het platform maakte het niet de default. Die situatie verandert nu.

Wat zijn accessibility overlays?

Nu de wet er is, zoeken bedrijven naar snelle oplossingen. Een veelgekozen optie: een "accessibility overlay" installeren. Dat is een widget die bezoekers de mogelijkheid biedt om lettergrootte of contrast aan te passen.

Voor sommige gebruikers helpt dat daadwerkelijk. Grotere tekst en hoger contrast zijn nuttig. Maar een overlay verandert niets aan de onderliggende code. Een <div> die als knop fungeert krijgt er geen role="button" van. Een afbeelding zonder alt-tekst blijft onzichtbaar voor een screenreader. En een checkout zonder logische focusvolgorde wordt er niet mee gerepareerd.

Het probleem zit dieper: geautomatiseerde tools, waar overlays op leunen, kunnen alleen WCAG-criteria testen die machinaal te detecteren zijn. Denk aan contrastwaarden, ontbrekende alt-attributen en missende formulierlabels. Maar criteria als "is de focusvolgorde logisch?" (2.4.3) of "is de foutafhandeling begrijpelijk?" (3.3.3) vereisen menselijk oordeel. Dat is waarom een overlay geen vervanging is voor correct gebouwde HTML. De FTC legde overlay-aanbieder accessiBe een boete van $1 miljoen op voor misleidende claims dat hun product websites WCAG-compliant maakt.

Wie valt er onder de wet?

De EAA geldt voor bedrijven die digitale diensten aanbieden aan consumenten. Denk aan:

• Webshops en e-commerce platforms
• Banken en verzekeraars (online diensten)
• Telecomaanbieders
• E-learning platforms
• Websites die producten of diensten online aan consumenten verkopen

Micro-ondernemingen zijn vrijgesteld: bedrijven met minder dan 10 medewerkers én minder dan €2 miljoen jaaromzet. Let op: beide criteria moeten gelden. Een webshop met 5 medewerkers maar €3 miljoen omzet valt er wel onder. Er is ook een uitzondering voor "onevenredige last", maar die vereist dat je kunt aantonen dat volledige compliance onredelijk belastend is.

Wat zijn de consequenties?

De ACM is toezichthouder en kan boetes opleggen tot €900.000 of 1% van de jaaromzet. In de praktijk begint handhaving met informeren en waarschuwen. Bedrijven krijgen de kans om te verbeteren. Maar als er geen verbetering komt, kunnen er wel degelijk sancties volgen.

Los van boetes is er een ander punt dat minstens zo relevant is: je maakt je webshop onbereikbaar voor een grote groep potentiele klanten. Volgens Digitoegankelijk.nl hebben circa 4,5 miljoen Nederlanders een beperking of chronische ziekte. Niet iedereen daarvan heeft een digitale beperking, maar het geeft aan hoe breed de doelgroep is die je bereikt als je website voor iedereen werkt.

Wat kun je nu doen?

De meeste problemen uit deze onderzoeken zijn technisch niet complex. Hieronder de stappen die het meeste opleveren.

1. Test je website met je toetsenbord

Druk op Tab en navigeer je hele site. Let op drie dingen: kun je elk interactief element bereiken (knoppen, links, formuliervelden)? Zie je altijd waar de focus zit (een zichtbare outline of highlight)? En kun je het hele bestelproces afronden zonder je muis aan te raken? Als het antwoord op een van die drie "nee" is, heb je een WCAG 2.1.1 of 2.4.7 probleem. Dit is de snelste manier om de meest impactvolle issues te vinden.

2. Doe een automatische scan

Tools als axe DevTools of Lighthouse checken je pagina op veelvoorkomende fouten: ontbrekende alt-teksten, contrastproblemen, heading-hiërarchie die niveaus overslaat, formuliervelden zonder gekoppeld label. Dat is een goede eerste stap. Ik heb een gratis WCAG checker gebouwd die dit voor je doet.

3. Check je platform en theme

Op Shopify: controleer of je theme gebaseerd is op Dawn of een recent geüpdatete variant. Oudere themes als Debut hebben bekende toegankelijkheidsproblemen. Op WooCommerce: gebruik je Elementor of Divi? Test dan extra kritisch of de gegenereerde HTML semantisch correct is. Run je pagina door de W3C validator en check of headings, landmarks en formulierlabels kloppen.

4. Ga verder dan de scan

Een automatische scan test alleen wat machinaal detecteerbaar is. De criteria die menselijk oordeel vereisen (is de content begrijpelijk? is de navigatie voorspelbaar? werkt de foutafhandeling?) moet je handmatig testen. Installeer NVDA (gratis screenreader voor Windows) en loop je checkout-proces door. Je leert in vijf minuten meer over de toegankelijkheid van je webshop dan in een uur documentatie lezen. Wil je dieper duiken? Lees mijn uitgebreide WCAG-gids.

Hoe pak je het structureel aan?

Dit onderzoek laat zien dat toegankelijkheid te lang is behandeld als iets voor later. Nu de wetgeving er is, is er een inhaalslag nodig. Het goede nieuws: de richtlijnen zijn helder (WCAG 2.1 AA, inmiddels 2.2), de tooling is volwassen en de platforms bewegen de goede kant op.

Bij de websites die ik bouw is WCAG 2.2 AA de standaard. Semantische HTML (een knop is een <button>, een navigatie zit in een <nav>), toetsenbordnavigatie door het hele bestelproces, logische heading-hiërarchie, contrastwaarden die voldoen aan de 4.5:1 ratio en alt-teksten op elke afbeelding. Dat is geen extra pakket. Dat hoort bij het bouwen van een website.

De platforms verbeteren, het bewustzijn groeit en de toezichthouder kijkt mee. De resources en kennis om je webshop toegankelijk te maken zijn er. Het is een kwestie van ermee aan de slag gaan.